Risk Analizi Nedir, Nasıl Yapılır? Hayatımıza Giren Bu İkiliyi Anlamak
İzmir’de yaşıyorum ve burada günlerim genelde yazın sıcağına karşı bir şekilde ayakta kalmaya çalışmakla geçiyor. Ama bir şey var, yazın sıcakları gibi, hayat da bazen beklenmedik risklerle dolu. O yüzden, risk analizi nedir, nasıl yapılır diye sorarsanız, aslında bu konunun ne kadar ciddi olduğunu ve bana nasıl esprili bir şekilde yansıdığını anlatmaya çalışacağım. Risk analizi deyince aklıma sadece iş yerinde değil, her an hayatımda karşılaştığım “eyvah!” anları geliyor.
Hayatın içinde nereye adım atsan, karşına bir risk çıkıyor. Mesela dün akşam, bakkaldan dönüyordum. Birden telefonuma baktım, elime alırken bakkaldan çıkan yaşlı amca tam önümde, yürüdü. O an, bir risk analizi yapıp, “Acaba amca mı çarpar, yoksa ben mi ona çarparım?” diye düşündüm. Neyse ki, ikimiz de sağ salim birbirimize çarpmadan geçtik. Ama düşünsenize, o anda bir risk analizi yapıyor olsam, belki bu yazıyı yazıyor olmazdım!
Risk Analizi Nedir? Gerçekten Ciddi Misin?
Risk analizi deyince, aklınıza hemen ofiste birisi size “risk analizi raporu hazırlaman lazım” dediğinde kulaklarınızın “çınlamaya” başlaması geliyor mu? Hayatınıza biraz daha renk katmak gerekirse, aslında risk analizi, gelecekteki olası tehlikeleri, belirsizlikleri ve problemleri önceden tahmin etmek, buna göre bir strateji geliştirmektir.
Yani, bu sadece iş dünyasında değil, aslında hayatın her alanında kullanılan bir kavram. Hadi ama, gerçekten de işte o “riski” görüp, ona göre hareket etmelisin. Çoğu zaman, bana bir şeyler yaparken düşündüğümde, “Bu işin sonu kötü bitmez mi?” diye sorarım. Ama mesela o amca bana çarpsaydı, o zaman gerçekten de bir risk analizinin ne kadar önemli olduğunu anlardım. Sizin de bir an önce fark etmeniz gereken şey: Hayat, birkaç saniyede şekil alabiliyor ve biz bu süreçleri önceden tahmin edebiliriz.
Risk Analizi Nasıl Yapılır? Şimdi Bu Ciddi!
Hadi, ciddi olmaya karar verdik. Risk analizi yapmanın aslında çok basit birkaç adımdan oluştuğunu söyleyebilirim. Ben de hayatımda bu adımları genelde şu şekilde uyguluyorum:
1. Riskin Tanımlanması:
İlk adımda riskin ne olduğunu anlaman lazım. Mesela iş yerinde, “Bu projede başarısız olma riskim var mı?” diye sorabilirsin. Bir arkadaşım geçenlerde bana şöyle dedi:
“Ya, bu akşam arkadaşlarla buluşacağız, ama ya gitmezsem ne olur?”
İkinci soru: Gerçekten, gitmemenin risklerini mi düşünmelisin? Kaybetmek, olmadı ama kazanç ne olabilir? O yüzden riskin tanımlanması, tam da bu noktada devreye giriyor.
2. Riskin Olasılığının Değerlendirilmesi:
Şimdi, risk tanımlandı, sıradaki soru: Bu riskin olma olasılığı nedir? Gidip birinin size çarpması ihtimali ne kadar yüksek? Bakkalda, amca mı yoksa siz mi çarpacak? İhtimal düşük olsa da, hemen bir yola çıkmadan önce bu adımı uygulamak önemli. Gerçekten bakkalda biri size çarpmayacaksa, o zaman başka bir riske odaklanmak gerekebilir.
3. Riskin Etkilerinin Değerlendirilmesi:
Peki ya o amca bana çarpsaydı? Ne olurdu? Hadi, farz edelim ki çarptı, bu durumda ne olurdu? Bir ay boyunca kolum ağrır, başka bir şey yapamayabilirim, değil mi? Burada, riskin sonuçlarını düşünmek çok önemli. Yani, her aksiyonun bir etkisi vardır. Riskin büyüklüğünü değerlendirirken, bunun sonuçları neler olacak? Bu riski almanın değeri gerçekten var mı?
4. Riskin Önlenmesi ve Azaltılması:
Bakkala giderken önceden ne yapmalıydım? Belki biraz daha dikkatli olmalı, ya da amcaya “geçebilir miyim?” diye sormalıydım. O zaman riskin etkisi de azalır, değil mi? Risk analizi yaparken, riskin önlenmesi için birkaç strateji geliştirmek önemli. Yani, sonuçta hayatı daha kolaylaştıran bir işlem, sadece “eyvah!” demekle olmuyor.
Risk Analizinde Gerçekten İronik Bir Sonuç
Günlük hayatımızda bazen riskleri çok ciddiye alırız. Ancak bazen de risklere gözümüzü kaparız. Mesela, her sabah işe gitmek için otobüse binerken, aklımızdan şu geçer: “Yine mi bu trafik?” Ama risk analizi yapıp, “Ya bir kaza olursa?” sorusunu sormak yerine, “Hadi ama, bu şehirde trafik zaten her zaman böyle!” diyerek, rahatça yolumuza devam ederiz.
Hayat, bazen bize risklerle gelir. Bazen de bir sorunun çözümü, o riske bakış açımızı değiştirmekle olabilir. Örneğin, geçenlerde parkta yürürken, bir çocuğun topunun önüme düşmesiyle ne yapmam gerektiğini düşünmüştüm. Riski nasıl analiz edebilirim? Topu hemen alıp çocuğa geri versem, sorun çözülür müydü? İşte risk analizi, bu küçük anlarda da bizimle!
Sonuç: Risk Analizinin Hayatımıza Etkisi
Risk analizi dediğimizde, genelde iş dünyasında karşımıza çıkan çok ciddi bir kavram gibi gözükse de, aslında her an hayatımızda yer alıyor. Birçok küçük seçim yaparken, her gün bizimle olan bu kavramı fark etmiyoruz.
Mesela ben, bu yazıyı yazarken bile risk alıyorum! “Acaba yazdıklarım komik mi olur? Yoksa çok abarttım mı?” Sizinle burada biraz şaka yapıp, biraz da ciddi bir şeyler anlatmak riskli olabilir, ama işte hayat böyle bir şey. Biraz risk almadığınız sürece, gelişemezsiniz. Hadi, ne dersiniz? Belki de bu yazı bir risk analizinden çok daha fazlası olmuştur!